28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü- Güvenli Bir Gelecek İnşa Etmek

Son güncelleme: 28 Nisan 2025 | Okuma süresi: 10 dakika

28 Nisan ve Ortak Sorumluluğumuz

Her yıl 28 Nisan‘da, dünya genelinde iş yerlerinde sağlık ve güvenliğin önemine dikkat çekmek amacıyla Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) öncülüğünde Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü kutlanmaktadır. Bu özel gün, sadece bir anma veya kutlama değil, aynı zamanda iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi, bu konudaki farkındalığın artırılması ve en önemlisi, tüm işyerlerinde proaktif bir güvenlik kültürünün teşvik edilmesi için küresel bir eylem çağrısıdır.

“İş sağlığı ve güvenliği (İSG), çalışanların en temel haklarından biridir ve bu hakkın korunması, sürdürülebilir kalkınmanın ve insana yakışır iş ortamlarının temelini oluşturur.”

Bu günün seçilmesinin ardında yatan bir diğer önemli neden ise, 1996’dan beri sendikal hareketler tarafından dünya çapında düzenlenen Ölü ve Yaralı İşçiler İçin Uluslararası Anma Günü (Workers’ Memorial Day) olmasıdır. Bu birliktelik, konunun sadece teknik veya yasal bir zorunluluk olmadığını, aynı zamanda derin bir insani boyutu olduğunu, iş nedeniyle hayatını kaybeden veya sağlığını yitiren milyonlarca insanın anısını yaşattığını ve benzer trajedilerin önlenmesi gerektiğini güçlü bir şekilde hatırlatmaktadır.

İş yerinde güvenlik, her çalışanın evine sağ salim dönebilmesi hakkıdır ve bu hakkı güvence altına almak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Bu blog yazısında, 28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü vesilesiyle:

• İSG’nin hem küresel hem de ulusal düzeydeki önemini
• Türkiye’deki yasal çerçeveyi ve son değişiklikleri
• Yetkinlik belgelendirmesinin güvenli işyeri oluşturmadaki kritik rolünü
• Belgeser’in bu süreçteki katkısını ele alacağız

Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi ve Yasal Çerçeve

İş sağlığı ve güvenliği, küresel ölçekte olduğu gibi Türkiye’de de ciddi insani ve ekonomik sonuçları olan önemli bir konudur. Her yıl ülkemizde yüz binlerce iş kazası meydana gelmekte ve maalesef binlerce çalışanımız bu kazalar veya meslek hastalıkları nedeniyle hayatını kaybetmekte veya kalıcı sağlık sorunları yaşamaktadır.

Çarpıcı Gerçekler

• İş kazalarının büyük bir bölümü (%98’e varan oranlarda) önlenebilir niteliktedir
• Özellikle inşaat, madencilik, metal, taşımacılık gibi sektörler yüksek risk taşımaktadır
• İSG önlemlerinin yetersizliği, insani kayıpların yanı sıra ülke ekonomisine milyarlarca liralık yük getirmektedir

6331 Sayılı Kanun ve Yasal Çerçeve

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel yasal düzenleme, 2012 yılında yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu‘dur. Bu kanun, işverenlere ve çalışanlara önemli sorumluluklar yükleyerek, işyerlerinde proaktif bir güvenlik kültürü oluşturmayı hedeflemektedir.

Kanunun İşverenlere Getirdiği Temel Yükümlülükler:

• Risk değerlendirmesi yapma
• Çalışanlara İSG eğitimi verme
• Gerekli koruyucu donanımları sağlama
• İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı gibi profesyonellerden hizmet alma

İSG Hizmetlerinde Yeni Dönem: 1 Ocak 2025 Değişiklikleri

Önemli Not: 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri ile kamu kurumları için de iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu başlamıştır.

Bu Değişiklik Kimleri Etkiliyor?

Bu değişiklik bakkal, büro, perakende mağaza gibi milyonlarca küçük işletmeyi ve kamu kuruluşunu doğrudan etkilemektedir.

İşletmelerin Seçenekleri:

1. İşveren, gerekli şartları taşıyan çalışanları arasından görevlendirme yapabilir
2. İşveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş eğitimleri tamamlayıp sınavda başarılı olarak İSG hizmetlerini kendisi üstlenebilir
3. İşveren, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinden (OSGB) hizmet satın alabilir

Uymamanın Maliyeti:

⚠️ 2025 yılı itibarıyla, bu zorunluluğa uymayan işyerlerine her bir profesyonel için ayrı ayrı olmak üzere 88.663 TL idari para cezası uygulanmaktadır ve bu ceza, aykırılığın devam ettiği her ay için tekrar edilmektedir.

Yetkinlik ve Mesleki Yeterlilik Belgesi: Güvenli Çalışmanın Temeli

İş kazalarının temel nedenleri incelendiğinde, insan faktörünün, özellikle de eğitim ve bilgi eksikliğinin önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Çalışanların yaptıkları işin risklerini bilmesi, güvenli çalışma yöntemlerini benimsemesi ve acil durumlarda doğru hareket edebilmesi, kazaların önlenmesinde kritik öneme sahiptir.

Yasal Zorunluluk

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesinin 3. fıkrası ve ilgili yönetmelikler uyarınca:

“Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacak kişilerin, yapacakları işle ilgili mesleki eğitim aldıklarını belgelemeleri zorunludur.”

Bu belgeye sahip olmayan kişilerin bu tür işlerde çalıştırılması yasal olarak mümkün değildir.

Mesleki Yeterlilik Belgesi (MYK Belgesi) Zorunluluğu

Mesleki eğitim zorunluluğunun yerine getirildiğini gösteren belgelerden biri de Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından verilen Mesleki Yeterlilik Belgesidir.

Önemli Noktalar:

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğlerle belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli meslekler için MYK Belgesi zorunludur
• Bir meslek Bakanlık tebliği ile MYK Belgesi zorunluluğu kapsamına alınmışsa, diğer belgeler (ustalık belgesi, diploma vb.) geçerli olmaz
• Bu zorunluluğa uymayan işverenlere her bir çalışan için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır

Belgeser ve Yetkinliğin Önemi

İşte bu noktada, Belgeser gibi MYK tarafından yetkilendirilmiş ve TÜRKAK tarafından akredite edilmiş belgelendirme kuruluşlarının rolü büyük önem kazanmaktadır.

Belgeser’in Sunduğu Hizmetler:

Belgeser, “iş güvenliği ve kaliteden ödün vermeden sürdürülebilir büyümeyi destekleme” misyonuyla, özellikle aşağıdaki sektörlerde MYK yeterlilik belgeleri sunmaktadır:

• ✅ Metal sektörü
• ✅ Makine sektörü
• ✅ Otomotiv sektörü
• ✅ Ulaştırma sektörü

Ayrıca, TÜRKAK akreditasyonu ile çelik kaynakçısı, alüminyum kaynakçısı ve kaynak operatörü gibi yüksek riskli mesleklerde de belgelendirme hizmeti vermektedir.

Örnek Vaka: Elektrikli ve Hibrit Araçlar

Mesleki yeterliliğin İSG açısından ne kadar kritik olduğuna dair güncel bir örnek, hızla yaygınlaşan elektrikli ve hibrit araçlardır.

Bu araçların bakım ve onarımı:

• Yüksek gerilim gibi özel riskler barındırır
• Standart otomotiv eğitimi bu riskleri yönetmek için yeterli değildir
• Bu nedenle aşağıdaki meslekler için MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi almak kanunen zorunludur:
  • Batarya Elektrikli Araç Bakım Onarımcısı (Seviye 5)
  • Hibrit Araç Bakım Onarımcısı (Seviye 4)

Belgeser, bu alanda Türkiye’de ilk akredite ve yetkilendirilmiş kuruluşlardan biridir.

Yetkinliğin İSG’ye Katkısı

MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi, sadece bir kağıt parçası değil, çalışanın o işi güvenli ve doğru bir şekilde yapabilecek yetkinliğe sahip olduğunun kanıtıdır. Yetkinliği belgelenmiş personel:

1. İşini doğru prosedürlere göre yapar
2. Riskleri daha iyi tanır ve önlem alır
3. Kullandığı ekipmanı güvenli bir şekilde yönetir
4. Olası kaza durumlarında doğru tepki verir

Bu da doğrudan iş kazası ve meslek hastalığı riskini azaltır.

Sonuç: Güvenli İşyerleri İçin Yetkinlik Şart!

28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü, bize güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı yaratmanın sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda insani bir görev ve ekonomik bir gereklilik olduğunu hatırlatmaktadır. İş kazaları ve meslek hastalıkları önlenebilir trajedilerdir ve bu trajedileri önlemenin yolu, riskleri doğru yönetmekten ve çalışanların yetkinliğini sağlamaktan geçer.

Neler Yapılmalı?

1. İşverenler İçin:
   • Yasal yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmek
   • Gerekli İSG eğitimlerini aldırmak
   • Zorunlu mesleklerde MYK Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip personeli istihdam etmek
   • Düzenli risk değerlendirmeleri yapmak
2. Çalışanlar İçin:
   • Mesleki yeterlilik belgesi almak
   • İSG eğitimlerine aktif katılım sağlamak
   • Güvenlik prosedürlerine uymak
   • Tehlikeli durumları raporlamak

Belgeser, sunduğu MYK ve TÜRKAK akreditasyonlu belgelendirme hizmetleriyle, işletmelerin bu yasal gereklilikleri yerine getirmelerine yardımcı olurken, aynı zamanda çalışanların yetkinliğini belgeleyerek daha güvenli işyerlerinin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.

Unutmayalım ki, güvenli bir çalışma hayatı, bilgili, bilinçli ve yetkin çalışanlarla mümkündür.

Bu Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü’nde, hep birlikte daha güvenli bir çalışma geleceği inşa etme taahhüdümüzü yenileyelim.

Önemli Bağlantılar ve Kaynaklar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Mesleki Yeterlilik Kurumu
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)